కొడుకు సంపాదించిన ఆస్తిలో తల్లిదండ్రులకు హక్కు ఉంటుందా? చట్టం ఏం చెబుతోంది?

“కొడుకు సంపాదించిన ఇల్లు లేదా స్థలంపై తల్లిదండ్రులకు హక్కు ఉందా?” అనే ప్రశ్న చాలా కుటుంబాల్లో తలెత్తుతుంది. దీనికి సమాధానం కొడుకు జీవించి ఉన్నాడా, వీలునామా రాశాడా, ఆస్తి ఎలా సంపాదించాడు అనే అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ వ్యాసం ఆ ప్రాథమిక అంశాలను సరళంగా వివరిస్తుంది.

1.స్వార్జిత ఆస్తి అంటే ఏమిటి?

ఒక వ్యక్తి తన సొంత ఉద్యోగం, వ్యాపారం లేదా వృత్తి ద్వారా, తన స్వంత నిధులతో సంపాదించిన ఆస్తిని స్వార్జిత ఆస్తి అంటారు. పూర్వీకుల నుంచి వచ్చిన ఆస్తి వేరు. స్వార్జిత ఆస్తిపై సంపాదించిన వ్యక్తికే పూర్తి యాజమాన్య హక్కు ఉంటుంది.

2.కొడుకు జీవించి ఉన్నప్పుడు

కొడుకు జీవించి ఉన్నంతకాలం, అతడి స్వార్జిత ఆస్తిని అమ్మడం, బహుమతిగా ఇవ్వడం, తాకట్టు పెట్టడం వంటి నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారం అతడికే ఉంటుంది. ఇందుకు తల్లిదండ్రుల అనుమతి చట్టరీత్యా తప్పనిసరి కాదు. అయితే కుటుంబ సామరస్యం దృష్ట్యా పరస్పర చర్చ మంచిది.

3.కొడుకు మరణానంతరం: వారసత్వ నియమాలు

హిందూ వారసత్వ చట్టం, 1956 వర్తించే వారికి ఈ క్రింది నియమాలు వర్తిస్తాయి.

వీలునామా ఉన్నప్పుడు: చట్టంలోని సెక్షన్ 30 ప్రకారం, ప్రతి వ్యక్తి తన స్వార్జిత ఆస్తిని వీలునామా ద్వారా తన ఇష్టప్రకారం ఎవరికైనా ఇవ్వవచ్చు. ఆ ఆస్తి వీలునామాలో పేర్కొన్న వారికే చెందుతుంది.

వీలునామా లేనప్పుడు: సెక్షన్ 8 ప్రకారం ఆస్తి ముందుగా క్లాస్-I వారసులకు చేరుతుంది. ఇందులో భార్య, కుమారులు, కుమార్తెలు, తల్లి ఉంటారు. వీరందరికీ సమాన వాటాలు లభిస్తాయి. క్లాస్-I వారసులు ఎవరూ లేనప్పుడు మాత్రమే క్లాస్-II వారసులకు ఆస్తి వెళుతుంది. క్లాస్-II లో తండ్రి మొదటి స్థానంలో ఉంటాడు.

దీని సారాంశం ఇది:

• తల్లి క్లాస్-I వారసురాలు కాబట్టి ఆమెకు వాటా లభిస్తుంది.
• క్లాస్-I వారసులు లేకపోతే తండ్రికి హక్కు వస్తుంది.

ఇతర మతాల వారికి వారి వ్యక్తిగత చట్టాలు, అంటే ముస్లింలకు షరియత్ చట్టం, క్రైస్తవులకు భారతీయ వారసత్వ చట్టం, 1925 వర్తిస్తాయి. ఆ నియమాలు భిన్నంగా ఉంటాయి కాబట్టి అలాంటి సందర్భాల్లో న్యాయ సలహా తీసుకోవడం మంచిది.

4.భరణ హక్కు: ఆస్తికి భిన్నమైన రక్షణ

ఆస్తిపై యాజమాన్య హక్కు లేకపోయినా, తమను తాము పోషించుకోలేని తల్లిదండ్రులకు భరణం పొందే చట్టబద్ధ హక్కు ఉంది:

• హిందూ దత్తత మరియు భరణ చట్టం, 1956, సెక్షన్ 20: వృద్ధ తల్లిదండ్రులను పోషించడం సంతానం చట్టపరమైన బాధ్యత.
• తల్లిదండ్రులు మరియు సీనియర్ సిటిజన్ల భరణ, సంక్షేమ చట్టం, 2007, సెక్షన్ 4: తల్లిదండ్రులు తమ సంతానం నుంచి భరణం కోరుతూ భరణ ట్రైబ్యునల్‌కు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. ఈ ట్రైబ్యునల్‌కు సాధారణంగా సబ్-డివిజనల్ అధికారి (ఆర్డీఓ) అధ్యక్షత వహిస్తారు.
• భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహిత, 2023, సెక్షన్ 144: (గతంలో సీఆర్‌పీసీ సెక్షన్ 125) తల్లిదండ్రులు మేజిస్ట్రేట్ ద్వారా కూడా భరణం కోరవచ్చు.

ఈ చట్టాలు కొడుకులతో పాటు కుమార్తెలకు కూడా వర్తిస్తాయి. అంటే పోషణ బాధ్యత పిల్లలందరిదీ.

5.తల్లిదండ్రులు ఇచ్చిన ఆస్తికి రక్షణ

2007 చట్టంలోని సెక్షన్ 23 ప్రకారం, తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు బహుమతి లేదా సెటిల్‌మెంట్ ద్వారా ఆస్తి ఇచ్చి, “ప్రాథమిక సౌకర్యాలు, అవసరాలు చూడాలి” అనే షరతు ఉన్నప్పుడు, ఆ షరతు నెరవేరకపోతే ట్రైబ్యునల్ ఆ బదిలీని రద్దు చేయవచ్చు. కాబట్టి ఇలాంటి పత్రాల్లో షరతును స్పష్టంగా రాయడం ఉపయోగకరం.

6.ఆచరణాత్మక సూచనలు

1. ఆస్తి మూలాన్ని నిర్ధారించుకోవాలి: ఆస్తి సొంత సంపాదనతో కొన్నదా, లేక కుటుంబ నిధులతో కొన్నదా అనేది కొనుగోలు పత్రాలు, బ్యాంకు రికార్డుల ద్వారా తెలుస్తుంది.
2. వీలునామా రాసుకోవడం: రిజిస్టర్ చేసిన వీలునామా భవిష్యత్ సందేహాలను తగ్గిస్తుంది.
3. పత్రాల భద్రత: టైటిల్ డీడ్లు, వీలునామా కాపీలను సురక్షితంగా ఉంచుకోవాలి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

కొడుకు ఆస్తి అమ్మేటప్పుడు తల్లిదండ్రుల సంతకం అవసరమా?
స్వార్జిత ఆస్తి విషయంలో చట్టరీత్యా అవసరం లేదు.

తండ్రికి ఎప్పుడు వారసత్వ హక్కు వస్తుంది?
వీలునామా లేకుండా కొడుకు మరణించి, క్లాస్-I వారసులు ఎవరూ లేనప్పుడు.

భరణం కోసం ఎక్కడ దరఖాస్తు చేయాలి?
సంబంధిత భరణ ట్రైబ్యునల్‌లో లేదా మేజిస్ట్రేట్ కోర్టులో.

ముగింపు

కొడుకు జీవించి ఉండగా అతడి స్వార్జిత ఆస్తిపై తల్లిదండ్రులకు యాజమాన్య హక్కు ఉండదు. అతడి మరణానంతరం, వీలునామా లేకపోతే వారసత్వ నియమాల ప్రకారం తల్లికి, కొన్ని సందర్భాల్లో తండ్రికి హక్కులు లభిస్తాయి. ఆస్తితో సంబంధం లేకుండా, వృద్ధ తల్లిదండ్రులకు చట్టం భరణ రక్షణ కల్పిస్తోంది. చట్టంపై అవగాహన కుటుంబ సంబంధాలను కాపాడుతుంది.

ప్రధాన ఆధారాలు: హిందూ వారసత్వ చట్టం, 1956 (సెక్షన్లు 8, 30 మరియు షెడ్యూల్); హిందూ దత్తత మరియు భరణ చట్టం, 1956 (సెక్షన్ 20); తల్లిదండ్రులు మరియు సీనియర్ సిటిజన్ల భరణ, సంక్షేమ చట్టం, 2007 (సెక్షన్లు 4, 23); భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహిత, 2023 (సెక్షన్ 144). పూర్తి పాఠం: indiacode.nic.in

Disclaimer: This article is for general informational and educational purposes only and does not constitute legal advice. Laws and their interpretation may change, so please consult a qualified advocate for advice on your specific situation.